Oportünizmin Türk Usulü Milli İçeceği: Nabza Göre Şerbet

Oportünizm… Batılı buna “opportunity”den türeyen havalı bir isim koymuş. Biz ise işi basitleştirmişiz: Nabza göre şerbet. Kibar bir tabir gibi duruyor değil mi? Hâlbuki bu söz, “Rüzgâr nereden eserse oraya yelken açarım” diyenlerin alnına yapıştırılmış diplomadır.

Bizim memlekette bu iş öyle ustalıkla yapılır ki, adam hem senin yüzüne gülüp hem de arkandan kazık atar, üstelik sana dönüp “Ama ben seni çok severim” der. Kendi çıkarına uygun olduğu sürece seni göklere çıkarır, menfaatin bittiği anda yere düşürür. Hem de öyle yavaş yavaş değil, yere yapışma sesi apartmanın üçüncü katından duyulur.

Düşün, seçim zamanı komşu kapını çalıyor:

“Siz kime oy vereceksiniz?”

Bu sorunun cevabı demokrasiye katkı değil, radar testi. Eğer çoğunluktaysanız hemen “Vay benim vizyoner komşum” muhabbeti başlar. Azınlıktaysanız? Ertesi gün sizinle aynı asansöre binmemek için apartman boşluğundan halatla inmeye kalkar.

Plazanın beyaz yakalılarında bu durum evrim geçirir. Patron pazartesi “Bu yıl inovasyon yılı” der, salı günü herkesin masasında “Yenilikçilik” temalı masaüstü takvimi belirir. Cuma günü patron fikrini değiştirip “İstikrar önemlidir” dediğinde o takvimler sessiz sedasız çöpe gider, yerine “İstikrar” yazılı kupalar çıkar. Bu, oportünizmin kurumsal versiyonudur: Hem yalakalık, hem pilates esneklik hat safhada.

Aile toplantılarında? Orası zaten oportünizm olimpiyatları. Düğünde gelin tarafına yakın oturup “Bizimkiler altın gibi çocuk yetiştirir” diyen teyze, boşanma söylentisi çıktığında damat tarafına geçip “Zaten biraz burnu havadaydı” diyerek bayrak değiştirir. Rekor süre: 48 saat.

Ama asıl dehşet, bu huyun “erdem” gibi pazarlanması.

Adam dün vegan, bugün mangalda köfte çeviriyor;

Dün çevreci, bugün plastik pipet koleksiyonu yapıyor;

Dün “Birlik olmalıyız” diyor, bugün sosyal medyada linç listesi hazırlıyor. Ve bunları yaparken yüzünde öyle bir “Ben haklıyım” ifadesi var ki, görsen “Acaba ben mi yanlış düşünüyorum?” dersin.

Oportünist kendini kılıktan kılığa sokarken tek bir konuda nettir: Kazanç. Onun vicdan terazisi marketlerdeki dijital terazi gibidir; içine ne koyarsan tartar, ama fişin üstünde “çıkarına uygundur” yazar. Onun için dostluk, fikir, ilke… Bunlar menünün yanındaki salata gibidir; ana yemek hep kendi menfaatidir.

Sonuç mu?

Nabza göre şerbet bu ülkede kibar bir söz değil; memleketin en kalıcı yalanlarından biridir. Hepimiz biraz yapıyoruz belki ama bazıları var ki, tencereyi bırakmış, kazanla kaynatıyor.

O yüzden, biri size tatlı tatlı “Ben senin yanındayım” dediğinde önce bir düşünün: Gerçekten sizin yanında mı, yoksa sizin gölgenizde mi serinliyor?

Çünkü bazen en acı gerçek şudur: Oportünist dediğin insan seni yalnızca kullanmaz… Seni, kendi çıkarına uydurulmuş bir hikâyenin figüranı yapar. Ve sen fark ettiğinde, sahne çoktan bitmiş, alkışı da o kapmıştır.