TÜRK USULÜ BENZETME SANATI:

CAM MI AYNA MI, FARK ETMEZ BİZİMKİNE...

Türk insanı olarak biz mecazda sınır tanımayız. Hatta öyle ustayız ki, mantık bile “Ben bu işte yokum” deyip kenara çekilir. Bizde benzetme yapmak bir yetenek değil, milli spor. Öyle ki, atasözlerimiz bile zaman zaman “Ben bu kadarını demedim” diye açıklama yapmak zorunda kalıyor.

Benzetme yaparken de kural basit: O iki şeyin alakası olmasın. Hatta mümkünse birbirini tanımasın. İşte o zaman bizden çıkmış olur.

Klasiklerimizden, azıcık biberli:

Aynayı silersin “Cam gibi oldu” deriz, camı silersin “Ayna gibi oldu” deriz. Bu noktada camla ayna arasında gizli bir ilişki olduğuna inanmaya başladım.

Bir yemeği beğenmediysek “Tuzsuz pilav gibi” deriz. Evet, çünkü tuz sanki pilavın diploması. Onsuz kimse işe almıyor.

Birini çok zayıf gördüğümüzde “İğne iplik gibi” deriz. Kardeşim karar ver, adam terzi malzemesi mi yoksa insan mı?

Bir olay çok kolay ilerliyorsa “Çorap söküğü gibi” deriz. Evet, ama o sökük bir yerde düğüm olur, sökeni de hayattan soğutur.

Yağmur yağar, “Bardaktan boşalırcasına” deriz. Pardon, o bardağı kim yukarı çıkardı? Gökyüzünde mutfak mı var?

Birine kızınca “Ağzıma geleni saydım” deriz. Yalan! Aslında yarısını yutmuşuzdur, sonra evde duşta “Keşke şunu da söyleseydim” diye hayıflanırız.

Çok güzel olana “Lokum gibi” deriz. Lokumun güzel olması tartışılmaz ama kimse evlenme teklifi ederken “Seni lokum gibi seviyorum” demedi.

Hızlı hareket eden için “Jet gibi” deriz. Sanki mahalleye THY sefer koymuş da biz geç kaldık.

Bir işi kolayca yapmak “Tereyağından kıl çeker gibi” deriz. Bu da ayrı bir psikolojik vaka; kim neden tereyağının içinden kıl çeksin? O tereyağı çöpe gitti gitti.

Çok beğenince “Cillop gibi” deriz. Cillop dediğin, ilkokulda bahçeye kaçan plastik top değil miydi?

Mantık mı? Onu Biz Geçtik
Bizim benzetmelerde gerçeklik sadece ara sıra uğrayan, kapıdan kafasını uzatıp “Size kolay gelsin” deyip çıkan bir misafirdir.
Sorsan, “Ya işte öyle derler” diye geçiştiririz. Çünkü açıklamaya kalksak, üç dakika içinde kendi kendimizle çelişiriz.

Ve en güzeli… Biz kötü haberi bile benzetmeyle süsleriz.
Ev fiyatları mı artmış? “Uçmuş!” Sanki Pegasus’tan ev bileti alacağız.
Elektrik faturası mı kabarmış? “Maşallah gelin bohçası gibi.” Bohçayı açınca priz mi çıkacak?
Borcumuz mu var? “Dağ gibi.” Üzerine kayak merkezi açalım bari.

Son söz:
Bizim benzetmelerin amacı gerçeği anlatmak değil, gerçeği eğip büküp biraz gülünç, biraz tatlı, biraz da “Hadi canım sen de” dedirtecek hale getirmektir. Ve kabul edelim; lafı böyle çevirmesek biz biz olmazdık.

Şimdi soruyorum sana sevgili okur…
Senin en çok “Hadi oradan” dediğin, duyunca kahkaha attığın o meşhur benzetme hangisi?