KARA KUTU TURUNCUDUR: GERÇEĞİN KAYDI RENK TUTMAZ

Sevgili okurlar, “kara kutu” dediğimiz o meşhur cihazın aslında cayır cayır turuncu olduğunu artık hepimiz biliyoruz. Ama neden hâlâ “kara kutu” diyoruz? Çünkü bizde bir şeyin adı bir kez yanlış konduysa, geri dönüşü yoktur. O yanlış, evdeki eski sehpa gibi… yıllardır yamuk durur ama kimse ayağını düzeltmez.

Dünyada işler böyle değil ama.

İngiltere, Amerika ve Avrupa’da kimse “black box” demiyor. Adı:

Flight Data Recorder ve Cockpit Voice Recorder.

Ne olduğunu söylüyor, ne yaptığını anlatıyor.

Biz ise “kara kutu” diye gizem katsın istiyoruz.

Sanki NASA’nın gizli çekmecesinden çıkmış bir dosya gibi…

Gerçek ise çok basit:

Kutu turuncu çünkü kaybolunca hemen bulunsun.

Rengi değil, işlevi önemli.

Ve aslında işin doğrusu: kara falan değil; sadece biz yıllardır romantikleştirmişiz.

Bu sistem sadece uçaklarda da değil.

Gemilerde Voyage Data Recorder, trenlerde veri kaydediciler, hatta bazı kara araçlarında bile “olası aksiliklere karşı hafıza bankası” var.

Yani teknoloji diyor ki:

“Ben kaydederim, sen sonra tartışırsın.”

Bir olay olduğunda dünyada en çok aranan şey hâlâ aynı:

O kayıt nerede?

Çünkü veri dürüsttür.

Kim ne dedi, kim ne yaptı, kim neyi yapmayı unuttu… hepsi oradadır.

Ama gelin bizim tarafa.

Biz, olaylardan sonra genelde şöyleyiz:        

“Ben öyle demedim.”

“Öyle oldu ama öyle olmadı.”

“Ben orada yoktum ama vardım gibi bir şey…”

Teknoloji gerçekleri saklamıyor, biz saklamaya çalışıyoruz.

Kutu turuncu, ortada; biz ise hâlâ adını “kara” koyarak gizem yaratıyoruz.

Toplumsal refleks işte:

Görüneni görmezden gelmek, görünmeyene anlam yüklemek.

Ve itiraf edelim…

Ülkede her şeyin bir “karası” var:

kara mizah, kara para, kara liste, kara gün dostu…

Turuncuya hak ettiği değeri vermiyoruz bir türlü.

Belki de kara kutu aslında bize ince bir mesaj veriyor sevgili okurlar:

“Ben gerçeği kaydediyorum, siz de cesaret edebilir misiniz?”

Hiç felsefesine girmiyorum, merak etmeyin sevgili okurlar.

Ama şu mizahi gerçekle bitireyim:

Bizde böyle bir sistem olsa, emin olun herkes kendi kaydının üzerine mutlaka bir filtre koyardı:

“Şu kısmı sil.”

“Şurayı biraz yumuşat.”

“Ben orada öyle demek istememiştim.”

Yani kutu turuncu olsa bile, biz yine kara tarafı yaratırdık.

Ama bütün bu teknolojik gerçeklerin yanında asıl mesele şu:

Dünyada uçaklar, gemiler, trenler bile kendi hatalarını kayıt altına alıyorken…

Biz neden hâlâ kelimelerin ve alışkanlıkların kaydını güncellemiyoruz?

Peki sevgili okurlar… sizce, turuncu bir gerçeğe neden ille de kara bir ad takma ihtiyacı duyuyoruz?